Lịch sử hình thành và phát triển của nghệ thuật bưu thiếp

Bưu thiếp (postcards) là một phương tiện trao đổi thư từ dạng viết trên một miếng giấy bìa chữ nhật, có nhiều cỡ khác nhau, nhưng kích thước thông dụng nhất là khổ 10×15 cm. Gửi bưu thiếp đi không cần phong bì mà địa chỉ người gửi, người nhận và tem được dán ở ngay cạnh nội dung thư.

Vì không cần phong bị và nội dung trao đổi thường ngắn, nên bưu thiếp có cước phí riêng và rẻ hơn cước phí cho gửi thư thông thường có dán tem.

Lịch sử phát triển


- Nếu như nước Anh là cái nôi của tem thư, thì cái nôi của bưu thiếp lại là nước Áo. Bác sĩ Stéphan, người Áo đã có ý tưởng này từ năm 1865. Và phải đến ngày 1/10/1869 tại Viên, giáo sư Emmanuel Hermann mới thuyết phục được cơ quan bưu chính của Áo chính thức sử dụng Bưu thiếp.

- Ở Pháp, bưu thiếp xuất hiện lần đầu tại thành phố Strasbourg (đông bắc nước Pháp) và Paris trong thời kỳ chiến tranh Pháp Đức 1870-1871.

- Tuy nhiên, theo đề nghị của nghị sĩ Louis Wolowski, Luật Tài chính ban hành ngày 20/12/1872 mới chính thức ghi nhận việc sử dụng bưu thiếp trong các hoạt động bưu chính tại nước Pháp và được thực hiện trên toàn nước Pháp từ ngày 15/1/1873. Cho tới năm 1875 việc sản xuất và bán bưu thiếp là do cơ quan bưu chính độc quyền.

- Lúc đầu, ở mặt chính của bưu thiếp dùng để ghi địa chỉ người gửi, người nhận, chỗ dán tem của bưu thiếp và chỉ có một đường viền trang trí dày khoảng 4mm.

- Năm 1889, tại Triển lãm Thế giới tại Paris, người ta đã đưa hình Tháp Eiffel, công trình mới được xây dựng nhân dịp Triển lãm, lên bưu thiếp mang và đã được mọi người đón nhận nhiệt liệt.

- Năm 1891 Dominique, người Mácxây là người đầu tiên đã thương mại hoá các bưu thiếp có hình ảnh. Tuy nhiên, do kỹ thuật, hình loại này còn hết sức hiếm trước năm 1897.

- Giai đoạn từ đầu thế kỷ 20 đến kết thúc Chiến tranh thế giới thứ Hai được gọi đó là giai đoạn “vàng son” của bưu thiếp. Vào thời kỳ này, các báo hàng ngày mới thường chỉ đăng tải tin tức cùng với tranh vẽ minh hoạ, ảnh chụp trên báo hầu như không có.

Kết cấu và nội dung


- Giai đoạn đầu, nội dung của thư không được viết trên mặt chính của bưu thiếp. Mặt chính chỉ được dùng để ghi địa chỉ người nhận, có nghĩa là cả tranh, ảnh và nội dung thư viết cùng ở mặt sau.

- Một bước ngoặt lớn đối với bưu thiếp là từ năm 1904: cơ quan bưu chính cho phép mặt chính của bưu thiếp được chia làm hai phần, phần bên trái dùng để viết thư, còn bên phải để ghi địa chỉ người nhận và dán tem.

Có nghĩa là mặt sau được hoàn toàn sử dụng cho tranh hoặc ảnh. Và như vậy, thông qua bưu thiếp, mọi tầng lớp xã hội ở mọi nơi có thể tiếp cận được với những bức ảnh muôn hình muôn vẻ có kích cỡ bằng bưu thiếp. Cũng vì vậy người ta còn gọi chúng là bưu ảnh (Cartes-photos)

 - Khi công nghệ viến thông phát triển, nhất là điện thoại và sau này là thư điện tử, bưu ảnh đã mất dần ưu thế của mình. Bưu ảnh chỉ còn dùng ở một vài điểm du lịch và chủ yếu cho người lớn tuổi. Người trẻ tuổi thường liên lạc với nhau qua thư điện tử và các ảnh tự chụp bằng kỹ thuật số và phương thức trao đổi thư từ này được gọi là bưu thiếp ảo.

Các bưu thiếp xưa đến nay đã trở thành các tư liệu quý giá cho hậu thế. Cũng như những người sưu tập tem, trên thế giới có nhiều người sưu tập các bưu thiếp xưa (Cartophilie).

Một số ảnh